Ο Δήμος πήρε το όνομά του από την νύμφη Ιθώμη η οποία μεγάλωσε το Δία. Στην περιοχή του Δήμου συνυπάρχει ο σπουδαίος αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Μεσσήνης με σημαντικά βυζαντινά μνημεία. Στο χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης έχει έρθει στο φως ολόκληρο οικοδομικό συγκρότημα αλλά και μοναδικά ευρήματα όπως το άγαλμα της Άρτεμης της Λαφρίας, ο Ερμής της Μεσσήνης κ.ά.

Κοντά στον αρχαιολογικό χώρο λειτουργεί το Μουσείο, εντός του οποίου φιλοξενούνται ευρήματα από τις ανασκαφές που έχουν γίνει. Παράλληλα με τον σπουδαίο αρχαιολογικό χώρο ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει δείγματα της βυζαντινής τέχνης όπως η Μονή του Βουλκάνου στην κορυφή της Ιθώμης, το οχυρό μοναστήρι Ανδρομανάστηρο στα Πετράλωνα, το βυζαντινό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στο δημοτικό διαμέρισμα του Αριστοδήμειου. Εάν ο επισκέπτης της περιοχής του Δήμου βρεθεί εκεί κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών μπορεί να παρακολουθήσει πολιτιστικές δραστηριότητες οι οποίες οργανώνονται από τον Δήμο και τους τοπικούς πολιτιστικούς συλλόγους. Ο Δήμος διοικητικά αποτελείται από οκτώ Τοπικά Διαμερίσματα.